به نام خدا

حرف از نقشها شد و اهدافی که بر پایه ی نقشها برنامه ریزی می شن و سوال "که چی؟" . راستش از این نقشها ما کلی چیز میز تو کتابای دانشگاهیمون خوندیم. هرچی باشه سازمان هم یک محیط هست و هرکسی توش یه نقشی داره. اما اصل چیز دیگری ست. چیزی که جای هیچ سوالی رو باقی نذاره. فرض کنیم تو هرکسی رو با کلی نقش که در زندگی خواهد داشت خلق می کنی. بعد اون فرد به دنیا می یاد. با کلی نقش. گیرم که آدمها 99 درصد نقشهای مشابهی رو دارن بازی می کنن. حالا یکی کمتر یکی بیشتر. یکی از این نقشها که اغلب آدمها هرکدوم به نحوی دارن بازی می کننش نقش بندگیه( یه جورایی همون سالک)! بخشی از این نقش رو هر فرد با توجه به رسومات دینی و مذهبی و فرهنگی خودش انجام می ده. مثلا نماز می خونه. رفتارهای زشتش رو ترک می کنه. روزه می گیره. کلیسا می ره. دعا  میکنه و هزار جور برنامه دیگه. اما یه بخش دیگه ای هست که خیلییییییییییی حیاتی تره و به زندگی معنا می ده و مثل مرهم میمونه برای زخم سوال که چی! و اون همون نقشیه که ما بهش می گیم میثاق! یا به زبان خودمانی تر رسالت! و تو هرکسی رو با رسالتی خلق کردی. و آدما وظیفشون اینه که رسالت خودشون رو بیابند و براش برنامه ریزی کنند و انجامش بدن. و این مهر تاییدی به همه باورهای ما. به آفرینش. سختی کشییدن. تلاش کردن. مهربان بودن تو. هدفمند بودن ما. حکیم بودن تو. خداوندگاری تو و بندگی ما. و حتی اگه کمی دقیق تر بشیم به اختیار و قدرت خدایی بشر. ( اگر که فرض کنیم این رسالت بخشی از خواست خداست و ما با انجام آن در واقع بخشی از خواست خدا می شویم و بخشی از خدا بودن یعنی...)

و اما من که هنوز در یافتن رسالت خودم عاجزم قدرت خاصی در درک رسالت دیگران دارم. چرا؟ نمی دونم چرا. شاید ( و فقط و فقط شاید) چون رسالت من دیدن بعضی چیزهاست که دیگران نمی بینند.

حالا... تو فرض کن یکی از این فیلمهای هالیوودی رو که در اونها به نقشهای اول توسط فرستادگان تو این فرصت داده می شه که نقش خودشون رو از نو بازی کنن. مثلا من همین حالا یه هفت هشت موردی از این سناریو ها یادم هست. پدر خانواده. وکیل مدافع شیطان. کنستانتین. و یا فیلمی که الان اسمش در خاطرم نیست و مربوط به دو مردی است که نقششون با هم عوض می شه تا قدر نقشی رو که قبلا خودشون داشتند رو بهتر درک کنند. علاوه بر اینها در خیلی از فیلمها این قضیه ی نقشها و فرصتهای دوباره به نحوی مستتر و با زیرکی آگاهانه ی نسبتا ترسناکی در زوایا و گوشه کنار فیلمها آورده شده است.

من عاشق این دسته از فیلمهام. من کلا عاشق فیلم هستم چون گویا به واقعیت زندگی نزدیکترند و چیزهایی را نشان بشریت می دهند که آدمها با پرده ی روزمرگی آنها را پنهان کرده اند. از هری پاتر و سیندرلایش گرفته تا دردناکترین مستندهای واقعی.

یکی از این سناریو ها را هم من بلدم. نه اینکه خودم نوشته باشمش. اما خودم دیده ام.

مردی دچار گناهان زیادی می شه. دوتا از بزرگترین گناهان او خودپرستی و زنبارگی بود. گناه اول او منجر به این شده بود که خدا را انکار کنه چون کبر اجازه نمی داد هیچ موجودی رو بالاتر از خودش بدونه و گناه دومش هم او را به فردی پوچ و بی هدف مبدل ساخته بود که تنها لذتش در دنیا چشیدن طعم همبستر شدن با زنی جدید بود. خدا که می دونست آدمهای متکبر جز با دیدن معجزه به چشم خود هدایت نمیشن سه تا از فرشتگان خودش رو مامور میکنه تا در قالب زنهای زیبا با نشان دادن معجزه هایی آن فرد رو به اشتباهاتی که کرده آگاه کنن و او را وادار کنن تا به خدایی که قادره معجزه بکنه ایمان بیاره. فرشته ها رسالت خودشون رو به خوبی انجام میدن و مرد آگاه می شه که تا به امروز مرتکب چه گناهان بزرگی شده و به این نتیجه می رسه که کاش می مرد و اینقدر گناه انجام نمی داد ولی از آنجایی که می دونست اگر بمیره یکراست راهی جهنم می شه تصمیم می گیره تا فرصت زندگی داره برای اصلاح خودش و طلب عفو از خدا تلاش کنه. اما تازه در اول راه سیر و سلوکش بود که خدا تصمیم میگیره بهش گوشزد کنه که فرصت زیادی نداره و باید در اصلاح خودش تمام همتش رو به کار بگیره و کمتر تنبلی کنه. و بعد سه تا از فرشتگان خودش رو مامور می کنه تا در قالب سه مرد ترسناک بهش بفهمونن که مرگ چه قدر نزدیکه و فرصت او چه قدر کمه. فرشتگان رسالت خودشون رو به خوبی انجام می دن و مرد تا با مرگ رو به رو میشه متوجه می شه که جهنم نزدیکتر از آنی است که خیال می کرد و بنابرین به خدا پناه می بره و از او فرصت بیشتری می خواد و خدا هم به او رسالتی می ده تا با انجامش فرصت کافی هم برای اصلاح خود و هم کسب رضایت و بخشایش خدا به دست بیاره. حالا رسالت چیه؟ مرد نمی دونه. حتی خبری از رسالت نداره. حتی نمی دونه حکمت خدا از رو به رو شدنش با چند مرد قلچماق که قصد جانش را کرده بودند چیه. چون اون یک انسانه. و در دنیای واقعی زندگی می کنه و این دنیا مثل فیلمها بی پرده و صریح نیست. . زود معجزه ها رو فراموش می کنه. ولی خب به هر حال شم اش به او گفته بود که خدا حکمتی داره و او باید منتظر وظیفه ای باشه که به زودی قراره بر عهده اش گذارده بشه. چند هفته ای نمیگذره که دختری وارد زندگی مرد میشه و او احساس میکنه که برای اولین بار داره عاشق می شه. حس کرده بود که باید تمام عمرش رو به این زن عاشقانه خدمت کنه تا هم به کبرش فائق بشه و بفهمه زندگی برای یک نفر دیگر یعنی چی و هم مفهوم تعهد و وفاداری رو یاد بگیره. شاید آن دختر زیاد خوشگل نبود. شاید دروغگو بود. شاید اصلا عاشق نبود. شاید ساده و کوته نظر بود. شاید هم بنده ی عزیز خدا بود که او هم برای خودش رسالتی داشت و قرار بود مبارزه ای کند به هر حال رسالت مرد عاشقانه خدمت کردن به او بود... خلاصه همه چیز به هم پیوسته می نمود و جزوی از خواست خدا. مردی قرار بود بندگی زنی را کند که آن زن هم قرار بود طور دیگری رسالتش را در این مجموعه ی پیچیده و مربوط به هم آفرینش انجام دهد و متاثران از این میثاق زن هم قرار بود به نحو دیگری وظیفه ی محوله بر دوش خود را به انجام رسانند ... و کلا این هدف آفرینش و هدف هر فردی در نقش خودش بود و هرکس که از نقشش فرار می کرد و با خود نفسانیش مبارزه نمی کرد می شد جهنمی.

خلاصه مرد قصه ی ما شروع می کند به تلاش کردن برای اینکه زنی را که عاشقش شده راضی کند تا خدا هم از او راضی باشد. به سختی کار می کند. برای او نامه های عاشقانه می نویسد و بارها می گوید که جز شادی و ارامش شریکش چیزی نمی خواهد. هر روز جملات عاشقانه می گوید و برای دخترک هدایای زیبا می خرد و او را در روزهای شاد با جعبه کادوها قشنگ خوشحال می کند و تصمیم می گیرد در زندگی تمام تلاشش را بکند تا زن هرانچه را که خواست برایش فراهم کند.

اما این تنها قسمت خدایی او بود که به انجام این کارها دعوتش می کرد. شیطان نفس او هم در تمام این مدت بیکار ننشسته بود و مرتب او را به سمت کبر دعوت می کرد. او هم باید به تو خدمت کند. او باید اسیر تو باشد. تو خیلی بهتر از اویی. تو بهتر از همه کسی. ببین در این مدتی که کار کردی چه چیزها به دست آوردی. تو باید به قدرت برسی. تو باید به فکر پیری خودت باشی. باید برای دوران کهولتت مال بیندوزی. نباید کاری کنی که خیال کند وابسته ی اویی. هرگز نگو که عاشقشی. اصلا عاشق هیچ کس نباش. فقط خودت را دوست بدار. برای هیچکسی جز خودت زندگی نکن.و....و...و...

کم کم با گذشت زمان که خاطرات کمرنگتر و گمرنگتر شدند مرد هم بیشتر و بیشتر اسیر شیطان شد. او دیگر هرگز به همسرش نمی گفت که دوستش دارد. و فقط کار می کرد و کار و کار. و خودش و دیگران را هم با این حرف گول می زد که من به دوران پیری خودمان می اندیشم و در اصل تمام کار کردنم به خاطر همسرم هست. اما نبود که. فقط داشت خودش را گول می زد تا از عذاب وجدانی که گریبانش را گرفته بود رهایی یابد. چپ میرفت و راست می آمد و حرفهای شیطان را تکرار می کرد تا احساس گناه و سردرگمی را از خود دور کند. مرتب می گفت من تمام اینها را به دست آوردم. من بهترینم من عاقلترینم. بی خبر از آنکه هر چه داشت و نداشت ماری بود که خدا عطایش کرده بود تا به یک فرمانش از گردن نیشش زند و زهر خود را به جانش بریزد. و شیطانی هم که اکنون هر روز جملاتش را بر سر دخترک می کوبید منتظر بود تا صحنه ی نابودیش را جشن بگیرد. تنها دلبستگیش شده بود خوردن و انباشتن مال. هرگز به این نمی اندیشید که اگر فرصتم تمام شود و بمیرم و خدا از من بپرسد چه برای بازماندگانت و زنی که میثاقت خوشبخت کردنش بود به جا گذاشتی چه جوابی خواهم داد؟ و جوابش تلخ بود. اونه امنیتی برای همسرش به ارمغان آورده بود و نه افتخاری. و نه روحی سرشار از آرامش. او هرگز حمایتش نکرده بود. هرگز به او نگفته بود که دوستش می دارد. اعتراف نکرده بود که بدون او هیچ چیز نیست. با هیچ هدیه ی کوچکی هیچگاه دلشادش نکرده بود. برای او خانه ای زیبا و رفاه هم تامین نکرده بود. با او به هیچ سفری نرفته بود. هیچ غروبی را به همراه همسرش به زیبایی دریا خیره نشده بود. به او کمک نکرده بود و برعکس همواره همسرش را مجبور به انجام خدمتی برای خودش کرده بود. عشق نورزیده بود و نخواسته بود که او مادر فرزندانش باشد و برای خودشان حتی آرزویی هم نکرده بود. هرگز نگفته بود چه قدر زیبایی و هرگز آنگونه که زن می خواست لباس نپوشیده بود و آنقدر خورده بود که شده بود 100 کیلو  و با تمام وجود به شکم پر از چربی خودش و این بینش که باید از خوردن لذت برد می بالید. و خیال می کرد که دنیا عاشق او و چهره اش و هیکلش و شکم باد کرده اش است. در حالی که کور بود و کر و هیچکس دوستش نداشت مگر با وسوسه شیطان و برای گول خوردن او. او نه تنها انتظارات زن را براورده نکرده بود بلکه همواره از زن انتظار داشت تا مطابق میل او رفتار کند. همانگونه که او می خواهد باشد. و اهداف و برنامه های خود را با خواست او تعیین کند. به مال اندوزی او برای خودش کمک کند و تنها به شرط اطاعت مایحتاج زندگی همسرش را تامین می کرد و هر چیزی که صرف همسرش می کرد بابت آن انتظاری متقابل داشت بی خبر از اینکه دار و ندار او از همسرش بود و تنها به خاطر این زن و رفاه حال او بود که خدا به او این همه نعمت عطا کرده بود.

تا اینکه خدا دل زنی را که به عنوان نعمت به مرد بخشیده بود افسرده و خسته دید. زن به اندازه ی کافی صبر کرده بود. قریب 8 سال از فرصتی که به مرد داده شده بود می گذشت و زن نه تنها راضی و خرسند نبود بلکه دلمرده و بیروح شده بود. و خدا اندیشید که 8 سال ایا برای خوشبخت کردن یک زن کافی نیست؟ و اندیشید که یک زن مگر برای خوشبخت شدن چه می خواهد جز کمی عشق و توجه ایثار که اینهمه طول کشید . و اندیشید این مرد تمام این مدت داشته چه کار می کرده پس. و دریافت که این مرد تمام این مدت داشته بیشتر و بیشتر و بیشتر متکبر می شده  و از آنجایی که کبر با عشق و ایثار و توجه به دیگران منافات دارد هرگز نتوانسته قدر دان نعمتی که به او داده شده باشد.

خدا خشمگین شد. خیلی خشمگین و تصمیم گرفت تمام فرصتهایی را که تا به امروز به مرد داده تا او را بهشتی کند تبدیلشان به عذاب جهنم کند.

از این به بعدش را نمی دانم....

من که پیشگو نیستم. اما می توانم چیزهایی راببینم که دیگران نمی بینند. مثلا می توانم چند سرنوشت محتوم برای این مرد پیشبینی کنم. اول اینکه جنگی می شود که مرد مجبور به شرکت در آن است و از هر طرفش که نگاه کنی چه اینسوی میدان باشد و چه آنسویش، جهنمی است. دوم اینکه تمام مال و ثروتش در اثر یک سانحه ی سیاسی اقتصادی بر باد می شود و زنش ترکش می کند و خودش هم آنقدر می خورد تا سکته کند و به عنوان یک پرخور بی عار می رود جهنم. سوم اینکه بیماری مهلکی خواهد گرفت که زیبایی چهره ی او را خواهد ربود و در خواهد یافت که مالی که برای 60 سال بعد می اندوخت به هیچ دردش نخواهد خورد چرا که عمر او به 35 هم نخواهد رسید.

خیلی نزدیک است. خیلی. من پچ پچ خبری را که از مجازاتهای بزرگ می گوید می شنوم. دریغا اویی که باید بداند و آگاه باشد... که نیست! من حتی می دانم سرنوشت آن زن به چه گلستانی مبدل خواهد شد. اما... دریغا که عشق او را همواره به تغییر مردش امیدوار باقی خواهد گذاشت.